Ο συνολικός στόχος του Smart Islands είναι η μετατροπή των νησιών σε έξυπνες, βιώσιμες και ανθεκτικές κοινότητες, που αξιοποιούν την τεχνολογία, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την καινοτομία, για να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων τους και να αποτελέσουν πρότυπο ανάπτυξης για άλλες απομακρυσμένες περιοχές της Ευρώπης. Το πρόγραμμα Smart Islands  αποτελεί ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, που στοχεύει στη βιώσιμη και ψηφιακή ανάπτυξη των νησιωτικών περιοχών, μετατρέποντάς τες σε πρότυπα καινοτομίας και πράσινης μετάβασης. 

Παρά το γεγονός ότι, η νησιωτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιδιώκει να διασφαλίσει, ότι οι νησιωτικές περιοχές μπορούν να αναπτυχθούν ισόρροπα και να συμμετέχουν ισότιμα στην οικονομική και κοινωνική ζωή της Ευρώπης, και παρά τους γεωγραφικούς περιορισμούς που αντιμετωπίζουν, η αλήθεια είναι ότι παρασάγγας απέχουμε από την υλοποίηση του βασικού σχεδιασμού, κυρίως στα νησιωτικά συγκροτήματα των χωρών μελών της Ε.Ε. με πρόσωπο στη Μεσόγειο. Αξίζει να σημειωθεί ότι, για την Ελλάδα εθνικό στόχο αποτελεί η ανάδειξη της νησιωτικότητας, ως σημαντικής παραμέτρου διαμόρφωσης πολιτικών και δράσεων, στο πλαίσιο μιας γενικότερης προσπάθειας, ώστε η νησιωτικότητα να καθιερωθεί ως ευρωπαϊκή προτεραιότητα, στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2028 – 2034 και της επικείμενης στρατηγικής της Ε.Ε. για τα νησιά, με πολιτικές προσαρμοσμένες στο μέγεθος, τον πληθυσμό και το αναπτυξιακό πρότυπο κάθε νησιωτικής Περιφέρειας. Μάλιστα, η Ελλάδα προχωρά στην κατάρτιση της εθνικής στρατηγικής για τα νησιά, αξιοποιώντας και τις συστάσεις του ΟΟΣΑ, με στόχο «την ενίσχυση της συνδεσιμότητας, την ενδυνάμωση της ανθεκτικότητας των νησιών και την προώθηση μιας βιώσιμης, οικονομικής ανάπτυξης που υπερβαίνει τον παραδοσιακό τουριστικό προσανατολισμό. 

Σίγουρα η επιλογή της Γαύδου ως τόπου διεξαγωγής ενός συνεδρίου αφιερωμένου στο μέλλον των μικρών νησιωτικών κοινοτήτων δεν είναι τυχαία. Και δεν πρέπει να είναι, γιατί η Γαύδος συγκαταλέγεται σε μια ομάδα άλλων μικρών νησιών, της «ελληνικής πολυνησίας», που δεν έχουν στραμμένα επάνω τους τα φώτα της δημοσιότητας, δεν αποτελούν πεδία για τουριστικές επενδύσεις, αλλά ούτε και συνθέτουν εκείνο το πλαίσιο ανάπτυξης, που θα λειτουργούσε ανασχετικά στη φυγή των νέων προς τα αστικά κέντρα μεγαλύτερων νησιών, ή της ηπειρωτικής χώρας ακόμη δε χειρότερα της φυγής στο εξωτερικό.  

Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι, η νησιωτική πολιτική για την Ελλάδα, δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη αναπτυξιακό εργαλείο. Είναι εθνική στρατηγική προτεραιότητα που μόνο με συνεργασία, τεκμηριωμένες πολιτικές αλλά και ευρωπαϊκή στήριξη, θα χτίζουμε τα θεμέλια για δυναμικές, βιώσιμες και ανθεκτικές νησιωτικές κοινότητες.

Αν έπρεπε να ιεραρχηθούν οι πιο κρίσιμες ελλείψεις για τα μικρά ελληνικά νησιά, αυτές θα ήταν η στελέχωση υπηρεσιών υγείας, οι αξιόπιστες και οικονομικά προσιτές μεταφορές, η στέγαση για δημόσιους λειτουργούς, οι επαρκείς υδατικοί πόροι, οι ψηφιακές υποδομές υψηλής ποιότητας, η παροχή κινήτρων για παραμονή νέων και προσέλκυση επαγγελματιών και τέλος η ενεργειακή αυτονομία και πράσινη μετάβαση.

Αν θέλουμε να «κοιτάξουμε στα μάτια» τους νησιώτες, αλλά και να τους μιλήσουμε για οικονομική ανάπτυξη θα πρέπει πρώτα να αναλογιστούμε ότι, η προσέλκυση επενδύσεων στα μικρά ελληνικά νησιά απαιτεί συνδυασμό υποδομών, κινήτρων και τοπικής στρατηγικής. Οι επενδυτές, και το γνωρίζουμε καλύτερα ως οντότητες του επιχειρείν και από άλλες περιπτώσεις, συνήθως δεν αποθαρρύνονται από το μικρό μέγεθος των νησιών, αλλά από την αβεβαιότητα, το υψηλό κόστος λειτουργίας και τις ελλείψεις σε βασικές υπηρεσίες.

Μειωμένοι φορολογικοί συντελεστές, ταχύτερη αδειοδότηση, ενισχυμένα επενδυτικά προγράμματα, αλλά και ειδικά καθεστώτα για πολύ μικρά νησιά.

Οφείλουμε να τα εξετάσουμε από μια νέα οπτική γωνία, όταν μάλιστα πολλές ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν τέτοιες πολιτικές σε απομακρυσμένες περιοχές. 

Οφείλουμε να αναζητήσουμε εκείνο το μείγμα για την ανάπτυξη συνεργειών με την τοπική- νησιωτική, και όχι μόνο, επιχειρηματικότητα, ώστε να δημιουργηθεί μια σχέση win -win, απαλλαγμένη από γραφειοκρατικές και άλλες αγκυλώσεις, ή και ιδεοληψίες που, ενίοτε, όχι μόνο δρουν ανασχετικά, αλλά απομακρύνουν κάθε επιχειρηματική διάθεση να συμβάλει στην προσπάθεια της τοπικής ανάπτυξης.

Η σύγχρονη ευρωπαϊκή προσέγγιση για τα μικρά νησιά δεν περιορίζεται πλέον στις επιδοτήσεις, αλλά δίνει έμφαση στην έννοια των «έξυπνων νησιών» (Smart Islands), όπου η τεχνολογία, η πράσινη ενέργεια και οι ψηφιακές υπηρεσίες, αλλά και η συγκοινωνιακή συνδεσιμότητα χρησιμοποιούνται για να αντισταθμίσουν τα μειονεκτήματα της μικρο - νησιωτικότητας. 

Πρέπει άμεσα λοιπόν να αξιοποιηθούν οι ευρωπαϊκοί πόροι και τα ειδικά προγράμματα στο πλαίσιο χάραξης μιας  εθνικής στρατηγικής άμεσης προτεραιότητας, με προσδιορισμένο χρονικό ορίζοντα υλοποίησης, αλλά και με δυνατότητα αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των όποιων εφαρμογών. 

Σε διαφορετική περίπτωση κινδυνεύουμε να μιλάμε για βραχονησίδες και να βρεθούμε ενώπιον αξιώσεων στο ζωτικό χώρο του Αιγαίου.