Η εφαρμογή του νέου κατ’ αποκοπή τέλους των 3 ευρώ από την 1η Ιουλίου στα αγαθά χαμηλής αξίας που εισέρχονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου δημιουργεί ένα νέο πεδίο παρακολούθησης για την ευρωπαϊκή και ελληνική αγορά. Το ζητούμενο, πλέον, δεν είναι μόνο, εάν θα μειωθεί ο αριθμός των μικροδεμάτων από την Κίνα, αλλά εάν παράλληλα θα αυξηθεί η μέση αξία κάθε αποστολής και, τελικά, εάν θα περιοριστεί ουσιαστικά η αξία των εισαγωγών ή απλώς θα αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο αυτές πραγματοποιούνται.

Η διάσταση του φαινομένου εξηγεί, γιατί η ΕΕ αποφάσισε να παρέμβει. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επικαλείται το Συμβούλιο, το 2025 εισήλθαν στην ευρωπαϊκή αγορά περίπου 5,9 δισ. μικρά δέματα ηλεκτρονικού εμπορίου αξίας κάτω των 150 ευρώ, από τα οποία το 93% προερχόταν από την Κίνα. Μάλιστα, το Συμβούλιο της Ευρώπης επισημαίνει ότι το 2025 ο όγκος των μικρών αποστολών προς την ΕΕ-27 είχε ήδη διπλασιαστεί συγκριτικά με το 2022.

Από την 1η Ιουλίου άλλαξε εν μέρει και όχι ουσιαστικά το καθεστώς. Το προσωρινό τέλος των 3 ευρώ αφορά κάθε είδος σε μικρές αποστολές αξίας έως 150 ευρώ και δεν υπολογίζεται απλώς μία φορά ανά φυσικό δέμα. Επιβάλλεται ανά διαφορετική κατηγορία προϊόντος, σύμφωνα με τη δασμολογική διάκριση των ειδών που περιέχονται στην αποστολή. Έτσι, ένα δέμα που περιλαμβάνει προϊόντα τριών διαφορετικών δασμολογικών κατηγοριών μπορεί να επιβαρυνθεί συνολικά με 9 ευρώ. Το προσωρινό αυτό καθεστώς προβλέπεται να ισχύει έως την 1η Ιουλίου 2028, οπότε αναμένεται η μετάβαση στο νέο ευρωπαϊκό τελωνειακό σύστημα.

Για την Ελλάδα, η εφαρμογή έχει ήδη ενσωματωθεί στο τελωνειακό σύστημα. Η ΑΑΔΕ, με την εγκύκλιο 2029 καθορίζει την είσπραξη του ειδικού δασμού μέσω των διασαφήσεων H1 και H7 στο ICISnet, με χρέωση 3 ευρώ ανά στίχο διασάφησης. Αυτό δημιουργεί ταυτόχρονα μια σημαντική δυνατότητα: για πρώτη φορά μπορεί να οικοδομηθεί μια συστηματική βάση παρακολούθησης της συμπεριφοράς των μικροεισαγωγών μετά την αλλαγή του καθεστώτος.

Το πρώτο μέγεθος που πρέπει να παρακολουθούμε είναι φυσικά ο όγκος. Πόσες αποστολές και πόσες δασμολογικές γραμμές καταγράφονται κάθε μήνα μετά την 1η Ιουλίου σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025 και το πρώτο εξάμηνο του 2026; Μια αισθητή υποχώρηση θα αποτελέσει ένδειξη ότι η επιβάρυνση λειτουργεί αποτρεπτικά κυρίως στις πολύ μικρές αγορές.

Το δεύτερο και ίσως περισσότερο ενδιαφέρον μέγεθος είναι η μέση αξία. Εδώ βρίσκεται η πραγματική δοκιμασία του μέτρου. Η επιβάρυνση των 3 ευρώ έχει πολύ διαφορετική επίπτωση σε ένα προϊόν αξίας 5 ευρώ και σε ένα προϊόν αξίας 50 ευρώ. Στην πρώτη περίπτωση αντιστοιχεί στο 60% της αξίας, ενώ στη δεύτερη μόλις στο 6%. Είναι επομένως οικονομικά εύλογο να δημιουργούνται κίνητρα για μεγαλύτερες παραγγελίες, συγκέντρωση αγορών και υψηλότερη αξία ανά συναλλαγή.

Γι’ αυτό δεν πρέπει να αρκεστούμε στη διαπίστωση ότι «τα δέματα μειώθηκαν». Είναι απολύτως πιθανό να έχουμε λιγότερες αποστολές, αλλά μεγαλύτερης αξίας. Εάν, για παράδειγμα, ο αριθμός των εισαγόμενων ειδών μειωθεί κατά 15%, αλλά η μέση αξία αυξηθεί κατά 20%, η συνολική εμπορική αξία, όχι μόνο δεν υποχωρεί, αλλά παραμένει περίπου στα ίδια, ή και ελαφρώς υψηλότερα επίπεδα. Σε αυτή την περίπτωση το μέτρο θα έχει μεταβάλει τη δομή των εισαγωγών, όχι όμως κατ’ ανάγκη την κινεζική διείσδυση στην ευρωπαϊκή αγορά.

Υπάρχει και μία τρίτη παράμετρος που πρέπει να παρακολουθήσουμε: τη μετατόπιση των logistics. Οι μεγάλες ασιατικές πλατφόρμες μπορούν να προσαρμόσουν το μοντέλο τους χρησιμοποιώντας περισσότερο ευρωπαϊκές αποθήκες, μεγαλύτερες εισαγωγές χονδρικής και στη συνέχεια διανομή εντός της ενιαίας αγοράς. Επομένως, η μείωση των απευθείας μικροδεμάτων από την Κίνα δεν πρέπει αυτομάτως να ερμηνεύεται ως αντίστοιχη αύξηση του μεριδίου των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

Το ενδιαφέρον παράδοξο είναι, πως δεν αρκούν πλέον οι δύο δείκτες «αριθμός μικροδεμάτων» και «μέση αξία». Χρειάζεται και τρίτος: όγκος/αξία κινεζικών εμπορευμάτων που εισάγονται μαζικά σε fulfilment warehouses εντός ΕΕ. Διαφορετικά μπορεί να εμφανίζεται στα στατιστικά μια εντυπωσιακή «μείωση των κινεζικών μικροδεμάτων», ενώ στην πραγματικότητα έχει συμβεί, κυρίως, μετατόπιση του κινεζικού e-commerce, από «direct shipping» σε ευρωπαϊκό stock. Αυτό είναι κατά τη γνώμη μου το στοιχείο, που αξίζει να προσθέσουμε και στη μηνιαία παρακολούθηση που οφείλουμε να δημιουργήσουμε.

Για την Ελλάδα και την ΕΕ χρειάζεται, συνεπώς, ένας σταθερός μηνιαίος πίνακας παρακολούθησης με έξι βασικούς δείκτες, όπως, αριθμό direct αποστολών μικροδεμάτων από Κίνα σε ΕΕ, ποσοστιαία μεταβολή του όγκου, μέση δηλωθείσα αξία ανά αποστολή, συνολική αξία bulk εισαγωγών κινεζικών καταναλωτικών προϊόντων, έσοδα από τον νέο τέλος και ανάπτυξη κινεζικών αποθεμάτων «EU fulfilment/warehouse stock».

Έτσι θα μπορούμε να διαπιστώσουμε εάν τα 3 ευρώ πραγματικά μειώνουν τις κινεζικές πωλήσεις, ή απλώς μεταφέρουν το σημείο τελωνισμού και αποθήκευσης από την Κίνα σε πέντε πύλες της Ευρώπης.

Για το ελληνικό εμπόριο, επομένως, η ουσία βρίσκεται στο τελικό αποτέλεσμα. Θα αγοράζουν οι Ευρωπαίοι λιγότερα κινεζικά προϊόντα, ή απλώς θα τα αγοράζουν σε μεγαλύτερες παραγγελίες; Θα επιστρέψει μέρος της κατανάλωσης στις ελληνικές και ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ή θα προσαρμοστούν ταχύτατα οι διεθνείς πλατφόρμες; Οι απαντήσεις θα προκύψουν από τα δεδομένα των επόμενων μηνών. Και για αυτό χρειάζεται να παρακολουθούμε, όχι μόνο πόσα μικροδέματα έρχονται από την Κίνα, αλλά πόση πραγματική αξία εισέρχεται μαζί τους στην ευρωπαϊκή και ελληνική αγορά.

Τα πρώτα πραγματικά δεδομένα των logistics έδειξαν τον Ιούλιο ένα πιο συντηρητικό εύρος μείωσης με αρχική κεντρική ένδειξη περίπου -14%. Η μέση αξία όμως των 8,82 ευρώ ανά δέμα, από την 1/7 μέχρι τώρα έχει αυξανόμενο ποσοστό μεταξύ 10-30% και έφτασε σταδιακά τα 11,47 ευρώ. Ιδιαίτερη σημασία θα έχει, βεβαίως, η εξαμηνιαία σύγκριση Ιουλίου–Δεκεμβρίου 2026 με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Το ενδιαφέρον είναι ότι, μείωση όγκου και αύξηση μέσης αξίας μπορούν να συμβαίνουν ταυτόχρονα. Εάν, λοιπόν, ο όγκος μειωθεί 14% αλλά η μέση αξία αυξηθεί τουλάχιστον 20% η συνολική αξία των εισαγωγών παραμένει υψηλότερη. Άρα μπορεί να έχουμε λιγότερα δέματα, χωρίς όμως ουσιαστική μείωση της κινεζικής διείσδυσης σε αξία. Αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι και το σημαντικότερο σημείο για την ανάλυση, αφού δεν αρκεί να μετρήσουμε πόσα δέματα χάθηκαν, αλλά πρέπει να δούμε συνδυαστικά όγκο, μέση αξία και συνολική αξία εισαγωγών. Πρέπει λοιπόν να παρακολουθήσουμε τα νέα στοιχεία ΑΑΔΕ/DG TAXUD για να ενημερωθούμε όταν δημοσιευθούν οι πρώτοι επίσημοι αριθμοί για όγκο και μέση αξία.

Συνεπώς, τόσο για την Ελλάδα, όσο και την ΕΕ χρειάζεται, ένας σταθερός μηνιαίος πίνακας παρακολούθησης με επτά βασικούς δείκτες, όπως, τον αριθμό των direct αποστολών μικροδεμάτων από Κίνα σε ΕΕ, τη ποσοστιαία μεταβολή του όγκου, τη μέση δηλωθείσα αξία ανά αποστολή, τη συνολική αξία bulk εισαγωγών κινεζικών καταναλωτικών προϊόντων, τα έσοδα από τον νέο τέλος, τον μέσο αριθμό δασμολογικών κατηγοριών και επίσης την ανάπτυξη των κινεζικών αποθεμάτων «EU warehouse stock». Έτσι μόνο θα μπορούμε να διαπιστώσουμε εάν τα 3 ευρώ μειώνουν πραγματικά τις κινεζικές πωλήσεις, ή απλώς μεταφέρουν το σημείο τελωνισμού και αποθήκευσης από την Κίνα σε πέντε πύλες της Ευρώπης.