Τα τελευταία χρόνια η ελληνική οικονομία έχει βρεθεί αντιμέτωπη με διαδοχικές πολλαπλές κρίσεις, όπως πανδημία, ενεργειακή κρίση, γεωπολιτικές αναταράξεις και πολέμους, πληθωρισμό ακρίβειας και αυξημένο κόστος χρηματοδότησης. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Πολιτεία κατέφυγε συχνά σε επιδοματικές παρεμβάσεις για να στηρίξει νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Το ερώτημα όμως που τίθεται σήμερα λίγους μήνες πριν τις εξαγγελίες της ΔΕΘ και ενδεχομένως τις εκλογές είναι σαφές, δηλαδή τι προτιμά πραγματικά η αγορά; Τα έκτακτα επιδόματα ή τα μόνιμα μέτρα ενίσχυσης της οικονομικής δραστηριότητας;

Η απάντηση που δίνει η επιχειρηματική κοινότητα είναι σχεδόν ομόφωνη. Τα επιδόματα αποτελούν χρήσιμο εργαλείο σε περιόδους έκτακτης ανάγκης, αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τις διαρθρωτικές πολιτικές που ενισχύουν μόνιμα την ανταγωνιστικότητα και την αναπτυξιακή προοπτική της οικονομίας. Αναμφίβολα, τα επιδόματα έχουν κοινωνικό και οικονομικό ρόλο. Σε περιόδους έντονης πίεσης, όπως η ενεργειακή κρίση ή οι μεγάλες ανατιμήσεις στα βασικά αγαθά, λειτουργούν ως «δίχτυ ασφαλείας» για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Παράλληλα, ένα μέρος αυτών των πόρων επιστρέφει στην αγορά μέσω της κατανάλωσης, στηρίζοντας προσωρινά τον τζίρο των επιχειρήσεων.

Ωστόσο, τα επιδόματα έχουν περιορισμένη διάρκεια και δεν αντιμετωπίζουν τα βαθύτερα προβλήματα της οικονομίας. Δεν μειώνουν το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων, δεν αυξάνουν την παραγωγικότητα, ούτε δημιουργούν νέες επενδύσεις και θέσεις εργασίας. Επιπλέον, όταν η οικονομία εξαρτάται υπερβολικά από επιδοματικές πολιτικές, δημιουργείται ένα κλίμα αβεβαιότητας, καθώς η αγορά αναμένει συνεχώς νέες παρεμβάσεις αντί να σχεδιάζει μακροπρόθεσμα.

Αντίθετα, τα μόνιμα μέτρα δημιουργούν σταθερές συνθήκες ανάπτυξης. Η μείωση της φορολογίας, της προκαταβολής φόρου, η περαιτέρω αποκλιμάκωση των ασφαλιστικών εισφορών, είναι οι άμεσες προτεραιότητες μέτρων για το σύνολο της αγοράς. Επίσης, η επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης, η απλούστευση των αδειοδοτήσεων, η διευκόλυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση και η μείωση του ενεργειακού κόστους αποτελούν μόνιμες παρεμβάσεις με διαρκές αποτύπωμα στην οικονομία.

Για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που αποτελούν την ελληνική οικονομία, η προβλεψιμότητα είναι συχνά πιο σημαντική από μια έκτακτη ενίσχυση. Ένας επιχειρηματίας μπορεί να σχεδιάσει επενδύσεις και να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας όταν γνωρίζει ότι θα λειτουργεί σε ένα σταθερό φορολογικό και θεσμικό περιβάλλον για τα επόμενα χρόνια. Δεν μπορεί όμως να βασίσει τον επιχειρηματικό του σχεδιασμό σε έκτακτες παροχές που ενδέχεται να μην επαναληφθούν.

Η αγορά ζητά επίσης μέτρα που ενισχύουν το διαθέσιμο εισόδημα με μόνιμο τρόπο, όπως η επαναφορά του 13ου μισθού και σύνταξης. Οι αυξήσεις των καθαρών αποδοχών μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων ή μειώσεων εισφορών έχουν μεγαλύτερη διάρκεια και δημιουργούν ισχυρότερα κίνητρα για εργασία και κατανάλωση από ό,τι ένα εφάπαξ επίδομα.

Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι οι επιχειρήσεις δεν ζητούν περισσότερες επιδοτήσεις, αλλά καλύτερες συνθήκες λειτουργίας. Ζητούν λιγότερα εμπόδια, χαμηλότερο κόστος, ταχύτερες διαδικασίες και ευκολότερη πρόσβαση σε επενδυτικά κεφάλαια. Με άλλα λόγια, ζητούν ένα περιβάλλον που θα τους επιτρέπει να παράγουν περισσότερο πλούτο, αντί να αναζητούν διαρκώς κρατική στήριξη.

Συμπερασματικά, η αγορά αναγνωρίζει την αναγκαιότητα των επιδομάτων σε περιόδους κρίσης, όμως θεωρεί ότι η πραγματική λύση βρίσκεται στα μόνιμα μέτρα. Τα επιδόματα ανακουφίζουν προσωρινά. Οι μεταρρυθμίσεις, οι φορολογικές ελαφρύνσεις και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας δημιουργούν ανάπτυξη, επενδύσεις και νέες θέσεις εργασίας. Αυτό λοιπόν που χρειάζεται περισσότερο η ελληνική οικονομία είναι λιγότερη εξάρτηση από έκτακτες παροχές και περισσότερες πολιτικές που παράγουν μόνιμα και θετικά αποτελέσματα.