Β’ Διεθνές Συνέδριο «SmartIslands»

(20-21 Σεπτεμβρίου 2025, Καστελλόριζο)

Σε μια εποχή που οι προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής, της ενεργειακής κρίσης και της ψηφιακής μετάβασης βρίσκονται στο επίκεντρο, τα νησιά μας καλούνται να μετατραπούν σε πρότυπα καινοτομίας, πράσινης τεχνολογίας και κοινωνικής ευημερίας. Να καταστούν «έξυπνα». Αλλά για να συμβεί το ζητούμενο απαιτείται η σχηματοποίηση μίας στρατηγικής ανάπτυξης, που να μπορεί να εφαρμοστεί σε νησιωτικές περιοχές, με στόχο την αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας, της καινοτομίας και της βιωσιμότητας, για τη βελτίωση της ζωής των κατοίκων και την αποτελεσματικότερη διαχείριση των πόρων.

Επί της ουσίας, οι παράμετροι που υπεισέρχονται για τον καθορισμό αυτού του στρατηγικού σχεδιασμού έχουν εξ αρχής μια άλλη βασική παράμετρο, που πρέπει να υπολογιστεί σοβαρά. Και αυτή είναι η «μεταβλητότητα». Η ελληνική πολυνησία στο Αιγαίο έχει τέτοιες ιδιομορφίες- ιδιαιτερότητες, που ένας συνολικός σχεδιασμός, πιθανώς, θα αποτύγχανε να ενσωματώσει και αξιοποιήσει τα στοιχεία εκείνα που προάγουν τη βιώσιμη ανάπτυξη.Η βιωσιμότητα (sustainability) είναι η ικανότητα μιας κοινωνίας να αναπτύσσεται οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά, χωρίς να εξαντλεί τους φυσικούς πόρους των μελλοντικών γενεών.

Και εδώ είναι το «κρίσιμο σημείο» στην διαμόρφωση ενός πλαισίου δράσεων. Η ενσωμάτωση ψηφιακών τεχνολογιών σε τομείς, όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, το περιβάλλον, η υγεία και ο τουρισμός, η ανάπτυξη της ενεργειακής αυτονομίας με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), ή της καθημερινότητας των κατοίκων, μέσα από ψηφιακές εφαρμογές (π.χ. e-δημότης, διαχείριση απορριμμάτων, έξυπνος φωτισμός,) είναι παράμετροι που προσδιορίζουν τη βιώσιμη ανάπτυξη και το οικονομικό αποτύπωμα αυτής σε αυτό που ονομάζουμε σε γενικές αναφορές νησιωτική οικονομία.

Εδώ είναι η ώρα να θέσουμε «τον δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων». Και τούτο γιατί όλες οι δράσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους για να περάσουν από την φάση του σχεδιασμού σε αυτό της υλοποίησης πρέπει να έχουν εξασφαλιστεί τα κατάλληλα κονδύλια, γιατί «δει δη χρημάτων, και άνευ τούτων ουδέν εστί γενέσθαι των δεόντων», ή στην καλύτερη των περιπτώσεων την οικονομική και επιχειρησιακή υποστήριξη μεγάλων επιχειρήσεων, όπως ακριβώς συνέβη, και συνέβη επιτυχώς, στην Αστυπάλαια, όπου το πιλοτικό πρόγραμμα μετατροπής του νησιού σε πρότυπο «έξυπνης και πράσινης κινητικότητας», με ηλεκτρικά οχήματα και ενεργειακή αυτάρκεια, μέσω ΑΠΕ, έγινε σε συνεργασία με τη Volkswagen.

Για να περάσουμε, λοιπόν, από τις συζητήσεις και τους σχεδιασμούς, που πολλές φορές παραμένουν «στα χαρτιά», οφείλουμε να αναζητήσουμε εκείνο το μείγμα για την ανάπτυξη συνεργειών με την τοπική- νησιωτική, και όχι μόνο, επιχειρηματικότητα, ώστε να δημιουργηθεί μια σχέση win -win, απαλλαγμένη από γραφειοκρατικές και άλλες αγκυλώσεις, ή και ιδεοληψίες που, ενίοτε, όχι μόνο δρουν ανασχετικά, αλλά απομακρύνουν κάθε επιχειρηματική διάθεση να συμβάλει στην προσπάθεια της τοπικής ανάπτυξης. Και δεν θα αναλύσω το οξύμωρο με τις ανεμογεννήτριες, όπου κάποιοι με τον οικολογικό μανδύα τις «κυνηγούν», όταν την ίδια στιγμή και πάλι με τον οικολογικό μανδύα ενδεδυμένοι, καυτηριάζουν τις εκπομπές αέριων ρύπων από την χρήση καυσίμων υδρογονανθράκων...

Και είναι προφανές ότι, η ενεργειακή ανεξαρτησία και ανθεκτικότητα συμβάλει στην μετάβαση σε «πράσινη και έξυπνη οικονομία», όπως η περίπτωση της Χάλκης, όπου το νησί απέκτησε φωτοβολταϊκά συστήματα και ηλεκτροκίνητα οχήματα για δημόσιες υπηρεσίες, αλλά και της Τήλου, που απέκτησε ενεργειακή αυτονομία μέσω υβριδικού συστήματος ΑΠΕ (αιολική και ηλιακή ενέργεια + αποθήκευση).

Η ενέργεια, οι μεταφορές, το περιβάλλον, η υγεία και ο τουρισμός σε κάθε νησί «κρύβει δυνάμεις», που μπορούν να ωθήσουν την βιώσιμη ανάπτυξη προς την κατεύθυνση των «έξυπνων λύσεων». Αρκεί να τις αποκαλύψουμε και εν συνεχεία αξιοποιήσουμε.

«Καιροί ου μενετοί".