Ο συνδυασμός του πληθωρισμού και της φορολογικής επιβάρυνσης μειώνει το διαθέσιμο εισόδημα και κατά συνέπεια τη κατανάλωση, περιορίζοντας τον τζίρο πολλών επιχειρήσεων του λιανικού εμπορίου και όχι μόνο. Τα ισχύοντα κλιμάκια προοδευτικής φορολόγησης λειτουργούν αρνητικά προς τον στόχο της αύξησης του διαθέσιμου εισοδήματος, με τα μεσαία εισοδήματα να επιβαρύνονται ολοένα και περισσότερο. Αυτό οφείλεται στο πρόβλημα της ολίσθησης κλιμακίων, δηλαδή με την ονομαστική αύξηση 27% των μισθών και εισοδημάτων τα τελευταία πέντε χρόνια, πολλοί φορολογούμενοι αλλάζουν συντελεστή, την ώρα που σε πραγματικούς όρους ο αντίστοιχος ρυθμός ανόδου είναι 12%, εξαιτίας του υψηλού πληθωρισμού. Έτσι, λοιπόν, το διαθέσιμο εισόδημα της μεσαίας τάξης, είτε μένει σταθερό, είτε μειώνεται, ως αποτέλεσμα της αύξησης του κόστους ζωής. Υπό αυτές τις συνθήκες, αναμένεται να συμπεριληφθούν στη λίστα των εξαγγελιών του πρωθυπουργού στη φετινή ΔΕΘ, προσαρμογές στις φορολογικές επιβαρύνσεις.

Επισημαίνεται, επίσης, ότι συνεχίζεται να συντελείται μια αδικία, καθώς σχεδόν το 80% των φορολογικών εσόδων προέρχεται από το 20% των φορολογουμένων. Το γεγονός, όμως, ότι έχει διευρυνθεί σημαντικά η φορολογική βάση, δίνει τη δυνατότητα στην κυβέρνηση να προχωρήσει σε αλλαγές στη φορολογική πολιτική, μέσω τιμαριθμοποίησης των κλιμακίων. Πρόσφατη μελέτη της Eurobank εξέτασε και ανέλυσε τρία διαφορετικά σενάρια για την τιμαριθμοποίηση των υφιστάμενων φορολογικών κλιμακίων. Το πρώτο σενάριο είναι η πλήρης τιμαριθμοποίηση των συντελεστών με ποσοστό ίσο με την επίδραση του σωρευτικού πληθωρισμού στη φορολόγηση φυσικών προσώπων που υπολογίζεται στο 9,2%. Το δεύτερο σενάριο λαμβάνει υπόψη μόνο τον πυρήνα του πληθωρισμού, δηλαδή εξαιρεί τρόφιμα και ενέργεια, των οποίων οι τιμές διαμορφώνονται από εξωγενείς παράγοντες και το τρίτο σενάριο κάνει λόγο για μερική τιμαριθμοποίηση των κλιμακίων με ποσοστό 5,7%.

Η φοροελάφρυνση, μετά τη διαπίστωση πως τα εισοδήματα της μεσαίας τάξης πλήττονται από τη φορολογία αναλογικά υψηλότερα σε περιόδους υψηλού πληθωρισμού, κρίνεται απαραίτητη. Αν μάλιστα η φορολογική κλίμακα είχε τιμαριθμοποιηθεί πλήρως οι φόροι θα ήταν χαμηλότεροι κατά 19% έως 32% στα μεσαία εισοδηματικά κλιμάκια. Στους υπολογισμούς του οικονομικού επιτελείου  θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, το 37% της αύξησης της φορολογίας μεταξύ 2021 και 2025 προήλθε από τη μη τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας. Η μέση φορολογική επιβάρυνση που αντιστοιχούσε στο 9,9% των εισοδημάτων έχει ανέβει στο 11,1% των εισοδημάτων. Συγκεκριμένα, το 47% στην αύξηση του αναλογούντος φόρου στα εισοδήματα από μισθωτή εργασία και συντάξεις οφείλεται στη μη τιμαριθμοποίηση της κλίμακας, ενώ η αντίστοιχη επίπτωση στα εισοδήματα από επιχειρηματική δραστηριότητα είναι 16%.

Φορολογούμενοι με εισοδήματα από 18.000 ευρώ έως και 40.000 ευρώ δεν είδαν έως τώρα κανένα όφελος από όλες τις φορολογικές μειώσεις και πρέπει η στήριξη τους να αποτελεί κεντρικό στόχο της κυβέρνησης. Μια μερική προσαρμογή, βάσει του πληθωρισμού, θα είχε αποτέλεσμα στη μείωση του μέσου φόρου εισοδήματος κατά 14% έως 25% και μια ηπιότερη προσαρμογή θα οδηγούσε σε μείωση 11% έως 22%. Για τα χαμηλότερα στρώματα δεν υπάρχει κάποιο όφελος αφού έχουν μηδενικό φόρο, ενώ για τα υψηλότερα εισοδήματα το όφελος θα ήταν χαμηλότερο από 12%. Όσο για τη δημοσιονομική επίπτωση, η τιμαριθμοποίηση κοστολογείται από 500 έως 800 εκατ. ευρώ, αλλά το πρωτογενές πλεόνασμα δεν υποχωρήσει κάτω από το όριο του 2% του ΑΕΠ. Άλλωστε οι όποιες απώλειες θα εξορθολογιστούν με τη συνεχιζόμενη αύξηση μισθών και απασχόλησης, αλλά και θα εναρμονιστούν με τα δεδομένα της πραγματικής οικονομίας.

Το «καλάθι» της ΔΕΘ θα πρέπει να είναι φέτος γενναιόδωρο και εμπροσθοβαρές. Ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος των 1,5 δις ευρώ έχει κλειδώσει από τις αρχές Ιουλίου, αλλά το πρωτογενές πλεόνασμα των σχεδόν 8 δις ευρώ του πρώτου επταμήνου του 2025 προσφέρει στο οικονομικό επιτελείο την ευκαιρία να μεγαλώσει τις παροχές στα 2 δις ευρώ. Οι υπεραποδόσεις από την καλή πορεία της ελληνικής οικονομίας δεν είναι συγκυριακές, αφού δημιουργήθηκαν από αυξημένα φορολογικά έσοδα και πρέπει να επιστρέψουν στη κοινωνία υπό τη μορφή μόνιμων μέτρων και στους πολίτες με φοροελαφρύνσεις. Πολλές κοινωνικές ομάδες, όπως ελεύθεροι  επαγγελματίες, συνταξιούχοι, προσωπικό σωμάτων ασφαλείας, μισθωτοί δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, ενοικιαστές και ιδιοκτήτες, περιμένουν διορθώσεις στο τεκμαρτό εισόδημα, παρεμβάσεις στη προσωπική διαφορά, αυξήσεις στο μισθολόγιο και βελτιωτικές αλλαγές στον φόρο εισοδήματος τους.

Τέλος, στις ασκήσεις επί χάρτου θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη πως ο πληθωρισμός στη χώρα μας επιταχύνει επί μια πενταετία με αποκορύφωμα το 2022 με 9%, ενώ συνεχίζει το 2025 κοντά στο 3%, εκτοξεύοντας σωρευτικά τις τιμές με αυξήσεις κατά μέσο όρο 23% και μειώνοντας το διαθέσιμο εισόδημα. Ταυτόχρονα το 22% των φορολογούμενων, με ετήσιο εισόδημα έως 20.000 ευρώ πληρώνουν κατά μέσο όρο 7% παραπάνω από τον φόρο που τους αναλογεί, ενώ πρόσθετη επιβάρυνση 9% πληρώνει το 11% με εισόδημα από 20.000 ως 50.000 ευρώ. Αυτούς τους φορολογούμενους, τη λεγόμενη «μεσαία τάξη», που υφίστανται πρόσθετη επιβάρυνση από άμεσους και έμμεσους φόρους, φτάνοντας σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ το 45% του ΑΕΠ, αναμένουμε από τη κυβέρνηση να τους ελαφρύνει από τα υπερβολικά βάρη που σηκώνουν και να προσαρμόσει τους φορολογικούς συντελεστές και τις κλίμακες στα βάρη που τους αναλογούν.